Woord: Sven De Potter

Ann Demeulemeester: 'Ik ben in Kortrijk geboren maar wij woonden in Waregem. Ik kwam wel vaak in Kortrijk, omdat mijn grootouders er in de Wijngaardstraat een duivenlokaal-annex-café openhielden, 'De Courier Des Colombofiles'. Ik herinner me dat ze er een gigantisch schoolbord hangen hadden, voor de uitslagen van de duivenvluchten. Voor mij was dat bord een gigantisch tekenblad: elke dag opnieuw maakte ik er enorme tekeningen op die mochten blijven staan. Ik was amper vijf, maar toch al bijzonder fier dat de klanten mijn werk stonden te bewonderen. Ik weet ook nog dat ik er op een klein matrasje ging slapen, vlak naast de duiven. ’s Nachts stonden er honderden manden en van dat lichte roekoeën viel ik altijd in slaap. Magische momenten. Trouwens, ik denk dat mijn babyportretje nog in het Kortrijks moederhuis hangt, want ik was één van de kleinste baby’tjes die er ooit geboren is én bleef leven.'

Als je in Waregem woont, lijkt Kortrijk stad me de meest logische plek om te ontginnen als puber. Deed je dat ook?

Ann Demeulemeester: 'Niet echt. Al heb ik er wel ooit een vakantiejob gehad, in een tearoom. Ik ging naar Kortrijk om mijn grootmoeder te bezoeken: een elegante dame die me af en toe mee uitnam en me verwende. Ik was zeven en keek enorm naar haar op. Ze kocht me fijne dingen: een leuke paraplu, een vrolijke jurk... Maar nu? Ik ben in geen jaren nog in Kortrijk geweest. Ook niet zo vaak in Waregem. De tijd ontbreekt me. Ik ben ook niet zo’n stadsmens: als ik wat tijd over heb, ga ik liever het platteland opzoeken. Dat geldt ook voor Antwerpen: ik doe er mijn werk, maar je zal me niet snel door de stad zien lopen; ik hou er gewoon niet zo erg van.'

Je woont eigenlijk al heel je volwassen leven in Antwerpen. Hoeveel ‘polderklei’ kleeft nog aan je schoenen?

Ann Demeulemeester: 'Ik denk nog erg veel. Vlaamse roots blijven bij je. Dat zal nooit verdwijnen. Je kinderjaren bepalen voor een groot deel wat je later wordt. Met de voeten op de grond blijven, integer zijn, de mensen eerlijk behandelen... Dat zijn waarden die ik heb meegekregen. In mijn huidige omgeving merk ik vaak dat ik anders ben dan de anderen.
De West-Vlaamse werkethos heeft me wel geen windeieren gelegd. West-Vlamingen zijn noeste werkers en als kind hielp ik al mee. Nu voel ik me schuldig als ik niet werk. Het duurt toch een tijdje voor je daarmee in het reine komt.'

Dat is waar, maar probeer dat maar eens te verkopen aan een West-Vlaamse uitwijkeling die net door keihard te werken een plek veroverd heeft tussen de grote ontwerpers én daardoor ook ereburger van Waregem is geworden...

Ann Demeulemeester: (lacht) 'Ja, inderdaad. Ik was daar wel door aangedaan, hoor. Ik vond het mooi dat men mij zolang heeft gevolgd: ik was er dertig jaar weg en dan komt plots zo’n eretitel. Ze hebben er een heel evenement rond georganiseerd, met alles erop en eraan. Mijn ouders waren apetrots. Ik ook hoor, mijn portret hangt nu tussen een aantal andere grootheden - naast kardinaal Jan Schotte, wielrenner Briek Schotte en baron Casier - op het stadhuis. Dat doet toch iets.'

Van Waregem naar Antwerpen-stad. Het kan haast niet of dat was een ongelooflijke cultuurclash...

Ann Demeulemeester: 'Wel, het tegendeel is waar. Ik vond het fantastisch, want mijn wereld werd plots veel groter. Ik had er nood aan. Een grote culturele honger, dat had ik ook. De school in Antwerpen was gewoon de beste. En jezelf ontplooien gaat veel makkelijker in een grote stad dan in een klein dorp. Antwerpen was toen zo’n plek: veel verschillende mensen, veel nationaliteiten door elkaar met allemaal een andere background. Het voelde er erg kosmopolitisch aan, wat me enorm aansprak. Maar nu, op mijn vijftigste, denk ik daar toch al iets anders over: ik heb het allemaal gehad en snak naar wat rust en eenvoud. Het hoeft niet meer zo druk te zijn. Mijn honger is gestild, al blijft alle cultuur mij boeien.'

Wist je meteen wat je daar te doen stond?

Ann Demeulemeester: 'Ik voelde me een beetje een vreemde eend in de bijt: ik was niet zo’n fashion victim als de andere studenten. Ik was er vanuit een totaal andere invalshoek ingerold: ik tekende erg graag, vooral portretten. Maar wie mensen tekent, ziet ook wat ze dragen, en dat intrigeerde me. Waarom draagt iemand de kleren die hij draagt? Welke psychologie zit daar achter? Ik vond modeontwerper een uitdagend beroep met een interessant onderzoek en een mogelijkheid om via mijn werk een ruime communicatie op te bouwen.'

Voor een jong meisje toch wel een vrij filosofische benadering van ontwerpen, me dunkt...

Ann Demeulemeester: 'Dat is de manier waarop ik het toen zag, en nog steeds zie. Ik ben geen typisch modemens. Ik word er nu ook voor gewaardeerd: ik heb een eigen stijl en stempel. Ik stuur iets de wereld in en er komt reactie op. Als de cirkel rond is, heb ik mijn doel bereikt. Ik ontmoet allerlei mensen die ik anders nooit had leren kennen. Ook veel mensen die ik bewonder die me zomaar even contacteren omdat iets in mijn werk hen aanspreekt. Het zijn stuk voor stuk schakels die leiden naar andere dingen: boeiende ontmoetingen, nieuwe wendingen... Het is een soort energie die je de wereld instuurt waarop een energie terugkomt.'

Je zit sinds midden jaren 80 in het vak. Wordt het moeilijker of makkelijker? Je moet tenslotte elk jaar met vier collecties op de proppen komen...

Ann Demeulemeester: 'Daar heb ik geen probleem mee. Na zoveel jaar vind ik altijd wel een manier om eraan te beginnen. Maar je krijgt weinig tijd. Drie maanden is kort om een collectie én een show in elkaar te steken, zeker als je steeds weer van nul begint. Voor de wintercollectie hebben we een mannendefilé gehad in januari en een vrouwendefilé begin maart. Er zat dus maar anderhalve maand tussen. En de vorige collectie werd in oktober getoond. En na het toonmoment begint alles opnieuw: draden en stoffen kiezen, dessins en modellen ontwerpen, alles vervaardigen en een show in elkaar boksen, ermee naar Parijs gaan en daar je collectie tonen en verkopen, om terug te komen en weer opnieuw te beginnen. Maar het hoort er nu eenmaal bij.'

Is dat een leven dat je lang kan volhouden?

Ann Demeulemeester: 'Ik vraag me dat ook soms af, maar ik heb niet echt een keuze. Wie in dit beroep zit, moet dat tempo volgen. Wat wel helpt om de druk te verlichten, is je organisatie zo gesmeerd mogelijk te laten verlopen. De juiste mensen kiezen, zodat alles functioneert zoals het hoort. En die heb ik wel om me heen. Een goed team, een combinatie van verschillende talenten, maakt veel mogelijk.'

Veel mensen keren op latere leeftijd letterlijk terug naar hun roots. Terug naar Waregem, lijkt je dat iets?

Ann Demeulemeester: 'Neen, maar ik mis wel rust. Het is zoals ik in het begin al zei: mijn familie, en de familie van mijn man, is het enige wat me nog met West-Vlaanderen bindt. Rust kan ik ook elders vinden, het hoeft niet West-Vlaanderen te zijn. Ik wil bomen, groen, en natuur om mee heen, dat brengt me als mens in balans en dan blijft de honger om schoonheid te creëren.'

www.anndemeulemeester.com